حدود ۱۵ دقیقه پاسخ بدهید و ببینید کدام مسیرهای مهاجرتی کانادا ممکن است به شما بخورد.
خلاصهٔ رایگان نقشه راه خود را دریافت کنیدپروندهای از استارتاپ ویزا که از ژوئن ۲۰۲۴ آمادهٔ نهایی شدن بود، دو بار با دستورالعملهای وزارتی عقب رفت. دادگاه فدرال به IRCC دستور داد ظرف ۹۰ روز تصمیم بگیرد.
نقوی در برابر کانادا، 2026 FC 1370 — قاضی مایکل باتیستا، دادگاه فدرال، ۹ نوامبر ۲۰۲۶. متن حکم و صفحهٔ استارتاپ ویزای IRCC در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شد. این مقاله تحلیل یک حکم منتشرشدهٔ دادگاه است، نه مشاورهٔ حقوقی.
دادگاه فدرال کانادا در ۹ نوامبر ۲۰۲۶ به IRCC دستور داد ظرف ۹۰ روز دربارهٔ یک درخواست اقامت دائم از مسیر استارتاپ ویزا (SUV) تصمیم بگیرد. قاضی مایکل باتیستا در پروندهٔ نقوی در برابر کانادا (2026 FC 1370) گفت IRCC نمیتواند برای توجیه تأخیری که پایانی برایش پیدا نیست، به دستورالعملهای وزارتیِ خودش تکیه کند. متقاضی در مارس ۲۰۲۱ درخواست داده بود. تا ژوئن ۲۰۲۴، IRCC او را واجد شرایط و بدون منع ورود تشخیص داده بود و در یادداشتهای پرونده ثبت شده بود که پرونده «آمادهٔ نهایی شدن» است. پس از آن، دو دور دستورالعمل وزارتی متقاضیان دیگری را جلوتر از او قرار داد و IRCC نتوانست بگوید چه زمانی به پروندهاش میرسد. این حکم پس از آن آمد که دادگاه در سال ۲۰۲۶ چند درخواست ماندامس دیگرِ استارتاپ ویزا را رد کرده بود، از جمله پروندههای ژنگ و یم و پروندهٔ جین، و نشان میدهد مرز امروز کجاست.
آیا درخواست استارتاپ ویزای شما هم در وضعیت مشابهی است؟ اگر میخواهید برای ماندامس اقدام کنید، با ما تماس بگیرید. ما متقاضیان استارتاپ ویزا با پروندههای مشابه را گرد هم میآوریم تا بهصورت گروهی برای ماندامس اقدام کنند. برای ما پیام بفرستید و عبارت «گروه ماندامس استارتاپ ویزا» را بنویسید. نحوهٔ اقدام گروهی در انتهای همین مقاله توضیح داده شده است.
دادگاه چه تصمیمی گرفت؟
خلاصهٔ حکم در پنج نکته:
- ماندامس صادر شد. IRCC باید ظرف ۹۰ روز از تاریخ حکم (۹ نوامبر)، یعنی تا اوایل فوریهٔ ۲۰۲۷، دربارهٔ این درخواست تصمیم بگیرد.
- دستور به تصمیم، نه به تأیید. ماندامس IRCC را به تصمیم گرفتن ملزم میکند؛ تعیین نمیکند آن تصمیم چه باشد.
- دستورالعملهای وزارتی میتوانند تأخیر را توجیه کنند، اما با محدودیت. باید با حسن نیت صادر شده باشند و با هدف قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان (IRPA) سازگار باشند. دستورالعملهایی که پرونده را بدون هیچ تاریخ پایان واقعبینانهای رها کرده بودند، در این پرونده این معیار را برآورده نکردند.
- حق خودکار برای همهٔ متقاضیان نیست. IRCC استدلال کرد که پیروزی در این پرونده به همهٔ متقاضیان استارتاپ ویزا حق ماندامس میدهد. دادگاه پاسخ داد هر درخواست به واقعیتهای خودش بستگی دارد و IRCC ممکن است در پروندهای دیگر با توجیه قویتر موفق شود.
- بدون سؤال تأییدشده و بدون هزینهٔ دادرسی. وقتی سؤالی برای تجدیدنظر تأیید نشود، طبق بند d مادهٔ ۷۴ قانون IRPA نمیتوان از این حکم در دادگاه تجدیدنظر فدرال تجدیدنظر خواست.
پیشینه: آماده در ۲۰۲۴، هنوز در انتظار در ۲۰۲۶
سید ابوالقاسم نقوی در مارس ۲۰۲۱ با تعهدنامهٔ شرکت Biomedical Commercialization Canada Inc. (با نام تجاری Manitoba Technology Accelerator) از مسیر استارتاپ ویزا برای اقامت دائم درخواست داد. دو طرف دعوا قبول داشتند که تنها دلیل تمام نشدن پرونده، دو مجموعهٔ پیدرپی از دستورالعملهای وزارتی بوده است؛ دستورالعملهایی که وزیر بر اساس مادهٔ ۸۷.۳ قانون IRPA صادر میکند. پروندهٔ او با معیارهای اولویت هیچکدام از این دو مجموعه جور درنمیآمد. تاریخهای زیر از متن حکم آمدهاند.
| تاریخ | رویداد |
|---|---|
| مارس ۲۰۲۱ | ثبت درخواست اقامت دائم از مسیر استارتاپ ویزا. |
| ۱۱ آوریل ۲۰۲۴ | نخستین دستورالعمل وزارتی (MI-1): سقف برای برخی درخواستهای جدید استارتاپ ویزا و اولویت برای درخواستهایی که سازمان معرفشان حداقل تعهد مالی را داده بود. با اثر عطف به ماسبق؛ تاریخ انقضا: ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶. |
| ژوئن ۲۰۲۴ | یادداشتهای GCMS ثبت میکنند که او شرایط استارتاپ ویزا را دارد، منع ورود ندارد و پرونده «آمادهٔ نهایی شدن» است. |
| ۵ دسامبر ۲۰۲۵ | دومین دستورالعمل وزارتی (MI-2)، معتبر «تا اطلاع ثانوی»: یک گروه اولویت دیگر برای تیمهایی که دستکم یکی از اعضایشان مجوز کار معتبر استارتاپ ویزا دارد. این یکی هم عطف به ماسبق است. |
| سپتامبر ۲۰۲۶ | IRCC زمان باقیماندهٔ رسیدگی را ۳۱ ماه تخمین میزند. شواهد خود IRCC میگوید این تخمین اثر MI-2 را در نظر نگرفته است. |
| ۴ نوامبر ۲۰۲۶ | جلسهٔ رسیدگی در تورنتو. |
| ۹ نوامبر ۲۰۲۶ | صدور ماندامس: تصمیم ظرف ۹۰ روز. بدون سؤال تأییدشده و بدون هزینهٔ دادرسی. |
تعهدنامهٔ او از همان سازمانی بود که در پروندهٔ ژنگ هم مطرح بود؛ سازمانی که اختیار صدور تعهدش از ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ حداکثر برای نه ماه تعلیق شد. حکم نقوی اشارهای به این تعلیق نمیکند. تا زمان جلسهٔ رسیدگی در نوامبر ۲۰۲۶، سقف نهماهه گذشته بود.
دادگاه آزمون ماندامس را چطور اعمال کرد؟
ماندامس دستور دادگاه است که یک نهاد دولتی را به انجام تکلیف قانونی عمومیای که انجام نداده ملزم میکند. دادگاه فدرال هشت شرط را از پروندهٔ Apotex (دادگاه تجدیدنظر فدرال، ۱۹۹۳) به کار میبرد و همهٔ آنها باید برقرار باشند. دادگاه تجدیدنظر فدرال در مارس ۲۰۲۶ در پروندهٔ Benison (2026 FCA 53) توضیح داد این شرطها چطور کار میکنند: وقتی متقاضی چهار شرط اول را ثابت کند، بار اثبات به دولت منتقل میشود که نشان دهد چرا باز هم نباید دستور صادر شود. هشت شرط اینهاست:
- تکلیف قانونی عمومی برای اقدام وجود داشته باشد؛
- این تکلیف در برابر متقاضی باشد؛
- متقاضی حق روشنی بر انجام آن تکلیف داشته باشد؛
- اگر تکلیف صلاحدیدی است، اصول تکمیلی خاصی رعایت شود؛
- راه جبران مناسب دیگری در دسترس نباشد؛
- دستور خواستهشده فایدهٔ عملی داشته باشد؛
- مانع انصافی (equitable bar) در کار نباشد؛ و
- با سنجش منافع طرفین، صدور ماندامس موجه باشد.
در پروندههای تأخیر، معمولاً شرط سوم، یعنی حق روشن بر انجام تکلیف، تعیینکننده است. دادگاه سه پرسش میپرسد: آیا تأخیر از آنچه ماهیت فرایند لازم دارد طولانیتر است؟ آیا متقاضی یا وکیلش مسئول آن است؟ و آیا مرجع مسئول توجیه قانعکنندهای ارائه کرده است؟ هیچکس ادعا نکرد آقای نقوی مسئول تأخیر است، پس پرونده به پرسش اول و سوم بستگی داشت.
۶۷ ماه تأخیر، در مسیر یک دهه
IRCC در جلسهٔ رسیدگی پذیرفت که در نگاه اول تأخیر وجود دارد، و دادگاه به چهار دلیل با آن موافق بود:
- رسیدگی به درخواست استارتاپ ویزا یک ارزیابی اداری از شرایط و قابلیت پذیرش است. ارزیابی پروندهٔ آقای نقوی کمی بیش از سه سال طول کشید و دادگاه همین را نشانهٔ محکمی از مدت واقعیِ لازم برای این فرایند دانست.
- خود IRCC در ایمیلی که برای توضیح MI-1 به سازمانهای معرف فرستاد، زمان رسیدگی ۳۷ ماهه برای بسیاری از متقاضیان جدید را مشکلی دانسته بود که به جذابیت و رقابتپذیری برنامه آسیب میزند.
- گزارش ۲۰۲۵ وزیر به پارلمان، استارتاپ ویزا را برنامهای برای جذب شرکتهای پررشد معرفی میکند، و قانون IRPA رسیدگی سریع و به حداکثر رساندن منافع اقتصادی مهاجرت را از اهداف خود میداند.
- با پنج سال و نیم انتظار و ۳۱ ماه دیگر طبق تخمین، آن هم بدون احتساب MI-2، کل زمان رسیدگی احتمالاً به نزدیک یک دهه میرسید.
چرا دستورالعملهای وزارتی تأخیر را توجیه نکردند؟
آقای نقوی پذیرفت، و دادگاه هم تأیید کرد، که دستورالعملهای وزارتی میتوانند تأخیر را توجیه کنند. طبق حکم Benison، سیاستهایی که آگاهانه رسیدگی به برخی درخواستها را به نفع برخی دیگر کند میکنند، اگر با حسن نیت صادر شده و با هدف، مقاصد و ساختار IRPA سازگار باشند، میتوانند توجیه قانعکننده باشند. اما دادگاه تجدیدنظر فدرال همچنین هشدار داده بود که نباید یک نظام اولویتبندی را توجیه پذیرفت، وقتی به تأخیرِ واقعی ربطی ندارد و هیچ تصوری از زمان پایان پرونده نمیدهد. قاضی باتیستا این هشدار را در این پرونده صادق دانست:
- هیچ تخمین واقعبینانهای در کار نبود. تخمین ۳۱ ماهه اثر MI-2 را کنار گذاشته بود؛ دستورالعملی که شمار نامعلومی از متقاضیان دیگر را جلوتر از او قرار میدهد. در عمل، این تخمین فقط به او میگفت انتظارش بیش از ۳۱ ماه خواهد بود.
- دو بار عقب رفتن در یک سال و نیم. هر مجموعهٔ تازه از دستورالعملها پرونده را عقبتر برد. دادگاه پرسید: اگر این دستورالعملها تأخیر را توجیه کنند، چه چیزی مانع میشود که دستورالعملهای بعدی تأخیرهای بعدی را توجیه کنند؟
- استدلال دوری. خود این دستورالعملها علت تأخیر بیپایان بودند. پذیرفتن علتِ تأخیر به عنوان توجیهِ آن استدلالی دوری است، و استدلال دوری معقول نیست. به تعبیر دادگاه، دستورالعملها «عامل» تأخیر بودند، نه توجیه آن.
- تا وقتی پرونده در صف است، تکلیف هم هست. وزیر برای مدیریت حجم پروندهها ابزارهای دیگری مثل سقف درخواست و توقف برنامه دارد. اما تا زمانی که درخواستی در صف رسیدگی نگه داشته شود، IRCC موظف است در زمانی معقول به آن رسیدگی کند؛ فرقی نمیکند کوتاهی از راه دستورالعمل باشد یا از راه دیگر.
IRCC همچنین استدلال کرد که صدور ماندامس در این پرونده به همهٔ متقاضیان استارتاپ ویزا حق همین دستور را میدهد و دستورالعملها را بیاثر میکند. دادگاه نپذیرفت. ماندامس یک راه جبران صلاحدیدی است و هر درخواست به واقعیتهای خودش بستگی دارد. وزیر در هر پرونده فرصت دارد تأخیر را توجیه کند و ممکن است در پروندهای دیگر با توجیه قویتر موفق شود.
چرا نقوی برنده شد اما یم و جین نه؟
روی کاغذ، پروندهٔ نقوی و پروندهٔ یم در برابر کانادا (2026 FC 254) تقریباً یکساناند. هر دو متقاضی در مارس ۲۰۲۱ درخواست داده بودند، ارزیابیهای هر دو پرونده تمام شده بود و هر دو پشت گروههای اولویتِ دستورالعملهای وزارتی مانده بودند. قاضی دارن آر. تورن در فوریهٔ ۲۰۲۶ درخواست آقای یم را رد کرد: IRCC از رسیدگی به پرونده خودداری نکرده بود، فقط هنوز در صفی که دستورالعملها بهطور قانونی ایجاد کردهاند به آن نرسیده بود. قاضی باتیستا نه ماه بعد به نتیجهٔ عکس رسید.
| یم (2026 FC 254) | نقوی (2026 FC 1370) | |
|---|---|---|
| تاریخ درخواست | مارس ۲۰۲۱ | مارس ۲۰۲۱ |
| قاضی | دارن آر. تورن | مایکل باتیستا |
| تاریخ حکم | ۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۶ | ۹ نوامبر ۲۰۲۶ |
| وضعیت پرونده | ارزیابی شرایط، امنیتی، سوءپیشینه و پزشکی تا نوامبر ۲۰۲۵ انجام شده بود | واجد شرایط و بدون منع ورود؛ «آمادهٔ نهایی شدن» از ژوئن ۲۰۲۴ |
| نگاه دادگاه به دستورالعملها | صف اولویتی قانونی که انتظار را توجیه میکرد | علت تأخیری بیپایان، بدون تاریخ پایان واقعبینانه |
| نتیجه | رد شد | پذیرفته شد: تصمیم ظرف ۹۰ روز |
بخشی از این تفاوت به زمان برمیگردد. حکم یم کمتر از سه هفته پیش از حکم مارس ۲۰۲۶ دادگاه تجدیدنظر فدرال در پروندهٔ Benison صادر شد؛ همان حکمی که نقوی برای هشدار دربارهٔ تأخیر بیپایان به آن تکیه میکند. اما زمان همهٔ ماجرا نیست. در پروندهٔ جین در برابر کانادا (2026 FC 1080) که پس از Benison صادر شد، قاضی نگار آزموده برای پروندهای که مشمول همین دستورالعملها بود ماندامس صادر نکرد. قاضی باتیستا پروندهٔ جین را متمایز دانست، چون آن حکم بر یافتهٔ تأخیر بیپایان استوار نبود و به اعتبار دستورالعملها پرداخته بود؛ موضوعی که در پروندهٔ نقوی کسی دربارهاش اختلافی نداشت. به این ترتیب، قضات یک دادگاه دربارهٔ پروندههای مشابه استارتاپ ویزا به نتایج متفاوتی رسیدهاند. تا وقتی دادگاه بالاتری تکلیف را روشن کند، نتیجه ممکن است به واقعیتهای هر پرونده و برداشت قاضی از حکم Benison بستگی داشته باشد.
دیوان عالی کانادا در ۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ اجازهٔ تجدیدنظرخواهی از حکم Benison را صادر کرد و هنوز تاریخ جلسه را تعیین نکرده است. رأی دیوان عالی میتواند آزمونی را که دادگاه فدرال در همهٔ پروندههای تأخیر، از جمله پروندههای استارتاپ ویزا، به کار میبرد تغییر دهد.
اگر پروندهٔ استارتاپ ویزای شما هنوز در انتظار است: چه چیزهایی را بررسی کنید
حکم نقوی به این معنا نیست که هر پروندهٔ استارتاپ ویزا در دادگاه برنده میشود، و IRCC هنوز میتواند در هر پرونده بر اساس واقعیتهای همان پرونده دفاع کند. پیش از هر تصمیمی این موارد را بررسی کنید:
- آیا پروندهتان آمادهٔ تصمیم است؟ قویترین واقعیت پروندهٔ نقوی یک یادداشت GCMS در ژوئن ۲۰۲۴ بود که ثبت میکرد او واجد شرایط است، منع ورود ندارد و پرونده آمادهٔ نهایی شدن است. پروندهای که هنوز در بررسی امنیتی است وضعیت دیگری دارد: همانطور که پروندهٔ ژنگ نشان داد، نامهٔ CSIS مبنی بر پایان نقش خودش به معنای قبول شدن در بررسی امنیتی نیست.
- پروندهتان در کدام گروه اولویت است؟ آقای نقوی و آقای یم هر دو پشت گروههای اولویت بودند. اگر پروندهای در یکی از گروههای اولویت باشد، IRCC راحتتر میتواند نشان دهد که پرونده در صف در حال پیش رفتن است.
- IRCC چه تخمینی به شما داده و چه چیزی را در آن حساب نکرده است؟ این حکم بر نبودِ تاریخ پایان واقعبینانه استوار بود. تخمینی که دستورالعملهای دسامبر ۲۰۲۵ را نادیده گرفته بود کافی دانسته نشد.
- آیا سازمان معرف شما تعلیق شده است؟ طبق حکم ژنگ، تا زمانی که تعلیق برقرار است IRCC تکلیفی برای رسیدگی به پروندههای مرتبط ندارد و ماندامس صادر نمیشود.
- سهم خودتان در تأخیر. به همهٔ درخواستهای IRCC بهموقع پاسخ دهید و اطلاعات تماس، مدارک و اطلاعات کسبوکارتان را بهروز نگه دارید.
- تصمیمِ امروز چه خواهد بود؟ ماندامس IRCC را به تصمیم گرفتن وادار میکند و تصمیم میتواند رد درخواست باشد. پیش از آنکه از دادگاه بخواهید IRCC را به تصمیمگیری ملزم کند، مطمئن شوید پروندهتان کامل و بهروز است.
- آیا استانی ممکن است پروندهتان را معرفی کند؟ IRCC در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد استانها و قلمروها میتوانند کارگرانی را که در کانادا زندگی میکنند و درخواست اقامت دائمشان در جریان است، با ظرفیت اضافهٔ نامزدی استانی که قرار است تا ۳۱ مارس ۲۰۲۷ استفاده شود معرفی کنند، و نام برنامهٔ استارتاپ ویزا را هم آورد. این تعهدی برای رسیدگی به همهٔ پروندهها نیست. گزارش ما از این اعلام توضیح میدهد چه چیزهایی روشن است.
آیا هنوز میتوان از مسیر استارتاپ ویزا درخواست داد؟
خیر. IRCC پس از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ دیگر گواهی تعهد از سازمانهای معرف نپذیرفت. پس از آن فقط از کسانی درخواست اقامت دائم جدید استارتاپ ویزا پذیرفت که گواهی تعهد معتبر سال ۲۰۲۵ داشتند، و آنها هم باید تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ درخواست میدادند. صفحهٔ استارتاپ ویزای IRCC اکنون این برنامه را «متوقف» و بسته به روی همهٔ درخواستهای دیگر معرفی میکند. مجوز کار استارتاپ ویزا به روی متقاضیان جدید بسته است؛ کسانی که این مجوز را دارند ممکن است بتوانند تا زمان رسیدگی به درخواست اقامت دائمشان آن را تمدید کنند. ITC iLand استارتاپ ویزا را به عنوان مسیر مهاجرت ارائه نمیدهد. برای کارآفرینانی که امروز برنامهریزی میکنند، مسیرهای واقعی برنامههای کارآفرینی استانی و مجوز کار C11 هستند؛ راهنمای مجوز کار C11 ما دومی را توضیح میدهد.
پروندهٔ مشابهی دارید؟ اقدام گروهی برای ماندامس
اگر درخواست استارتاپ ویزای شما در وضعیت مشابهی است (سالها پیش ثبت شده، ارزیابی شرایط و قابلیت پذیرش را پشت سر گذاشته، پشت گروههای اولویتِ دستورالعملهای وزارتی مانده و IRCC تخمین واقعبینانهای به شما نداده است) و میخواهید برای ماندامس اقدام کنید، با ما تماس بگیرید. ما متقاضیان استارتاپ ویزا با پروندههای مشابه را گرد هم میآوریم تا بهصورت گروهی برای ماندامس اقدام کنند.
اقدام گروهی به معنای یک پرونده برای همه نیست. هر متقاضی درخواست جداگانهٔ خودش را در دادگاه فدرال ثبت میکند. درخواست ماندامس را وکیل یا خود متقاضی ثبت میکند و دادگاه دربارهٔ هر پرونده بر اساس واقعیتهای همان پرونده تصمیم میگیرد. نتیجهٔ پروندهٔ نقوی به این معنا نیست که پروندهٔ دیگری هم موفق میشود، و حکم ماندامس IRCC را به تصمیم گرفتن ملزم میکند، نه به تأیید. برای ما پیام بفرستید و عبارت «گروه ماندامس استارتاپ ویزا» را بنویسید تا ابتدا سابقهٔ پرونده و یادداشتهای GCMS شما در برابر احکام نقوی، یم و ژنگ بررسی شود. این مقاله تحلیل یک حکم منتشرشدهٔ دادگاه است و مشاورهٔ حقوقی نیست.
منابع
بررسیشده در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶:
- Naghavi v. Canada (Citizenship and Immigration), 2026 FC 1370 — دادگاه فدرال (CanLII)
- Yim v. Canada (Citizenship and Immigration), 2026 FC 254 — دادگاه فدرال
- Zheng v. Canada (Citizenship and Immigration), 2026 FC 245 — دادگاه فدرال
- پروندهٔ ۴۲۳۳۲، تجدیدنظر از حکم Benison، 2026 FCA 53 — دیوان عالی کانادا
- برنامهٔ استارتاپ ویزا — IRCC (بهروزرسانی ۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶)



